Samenvatting in één zin: ABRO is zwaarder op moderne onderwerpen (AI, herkomst, DMZ, ontwikkeling, logging) — maar op drie klassieke punten is ABRO ruimer: telewerken, publieke cloud en de air gap gingen van hard verbod naar "mag onder voorwaarden". ABRO-compliance betekent dus niet automatisch ABDO-compliance — en andersom al evenmin.
▲ Nieuw / zwaarder in ABRO (bestond niet of zwakker in ABDO)
▲
4.2.10 e.a.
AI binnen het Vertrouwde Netwerk (4 eisen) — ABDO 2019 kende geen AI
▲
4.5.8
Herkomststoets landen: beveiligingsproducten niet uit land met offensief cyberprogramma + ketentoezicht 1.5.5/1.5.9
▲
4.5.5
DMZ-verplichting bij externe koppeling — ABDO eiste alleen netwerk-IDS/IPS (4.9.12, DV)
▲
4.5.26/27
Diode-richtingregel: uitwisseling tussen niveaus alléén laag→hoog via Goedgekeurde Middelen; hoog→laag op C/G/ZG technisch onmogelijk — ABDO kende alleen "controle bij segmentovergang" (4.9.20)
▲
4.6.1
Zero-footprint toegang op afstand — het hele thin-client-patroon was onder ABDO niet apart gewaarborgd
▲
4.15
Software-ontwikkeling als eigen regime (23 eisen: dev/test/prod-scheiding, broncode-toegang, CI) — ABDO had 2 broncode-eisen
▲
4.13
JSCU Logging-essentials + realtime monitoring/SIEM (4.13.4) op alle niveaus
▲
4.4.9 / 4.1
Tijdsynchronisatie (NTP) en aparte paragraaf ontvangst/teruggave digitaal TBB — ABRO-nieuw
▲
4.2.4 / 4.9.4
Dragervercijfering absoluut: alle dragers met BI altijd GM-versleuteld, elk niveau, ook binnen het compartiment. ABDO: alleen ZG/G/C én in compartiment (4.4.14.1, met BIV/MIVD-goedkeuring) — op DV bestond géén versleutelingseis: het compartiment mocht de cryptofunctie overnemen. ABRO laat die fysieke substitutie los
▲
bijl. 10
Scrubber-formule: geïsoleerd + 2 afwijkende AV-engines + definities ≤7 dagen — ABDO alleen "AV verspreid over de keten" (4.8.19)
▼ Versoepeld of verdwenen (ABDO was hier zwaarder!)
▼
4.2.21
Telewerken: ABDO verbood het op ZG/G/C (+ aparte terminalserver-regels 4.2.22/25) — ABRO: geen verbod, mag via zero-footprint/tunnel-regime
▼
4.9.29
Publieke cloud: ABDO verbood op alle vier niveaus — ABRO (hfdst. 5): toegestaan op DV mét regime
▼
4.9.16
Air gap: ABDO verbood élke netwerkverbinding voor TBB-netwerk op ZG/G/C — ABRO vervangt dit door het soepelere koppelvlak-regime
▼
4.7.6
TEMPEST/emissie: 2 eisen (ZG/G/C) → 1 eis overgebleven (ABRO 4.9.2)
▼
wachtw.
Wachtwoordbeleid: 20 ABDO-eisen verdicht naar 12 ABRO-eisen
Cosmetisch: ABDO verwees 25× naar AIVD/MIVD-goedkeuring — ABRO doet dat via NBIV (naamswijziging, geen inhoudelijke wijziging)
⟳ Niveaubelevenheden
⟳
draadloos
ABDO: verbod op ZG/G/C (4.9.3), DV ongeregeld · ABRO: DV expliciet gereguleerd als externe koppeling, verbod op C/G/ZG — van wild-west naar regime
⟳
clear screen
ABDO: 15 min op laagste niveau (4.7.14) · ABRO: 10 min — strakker
Praktische valkuil bij ABDO-opdrachten: een moderne, ABRO-compliant inrichting (cloud op DV, telewerkplekken, gekoppeld netwerk) kan stukken ABDO-eisen schenden die in de ABRO bewust zijn versoepeld. Voor nog-lopende ABDO-opdrachten: check vóór migratie van inrichting de ▼-kolom — en andersom geldt: de ▲-onderwerpen (herkomst, DMZ, AI) hoef je onder ABDO níet te bouwen.
ABDO-schillen/slagbomen vervangen door rendementsbenadering: geen verplichte zones, maar aantoonbaar benodigd beveiligingsrendement (uitsteltijd) per TBB-categorie
▼
hfd 2 personeel
Geen expliciete koppeling beveiligingsniveau ↔ VGB-niveau meer; géén generieke nationaliteitseis (wel bij NAVO/EU-opdrachten)
▲
4.13 / 5.1
Logretentie concreet: 6 mnd (TBB4) en 12 mnd (TBB3/2/1) · cloud: data mag na goedkeuring OG ook binnen de EER (niet alleen NL)
▲
4.5 / 4.3
Rubriceringsdomeinen logisch gescheiden op TBB4, fysiek gescheiden op TBB3/2/1 · PAM-oplossing verplicht voor beheerdersrechten · breakglass-account via enveloppenprocedure
≈
GM-regime
Ontsnappingsroute bij ontoereikend GM-aanbod: in overleg NBIV + OG alternatieven (EU/NAVO-goedgekeurd of elders rijksbreed ingezet); goedkeuring ligt bij de Opdrachtgever — relevant voor het C-drager-probleem (zie 01B)
≈
structuur
ABDO h4 volgde ISO 27002:2013; ABRO hanteert het Secure Controls Framework (SCF) · ABDO had 41 bijlagen, ABRO 11 + handreikingen via NBIV